شرکت سهامی مدیریت تولید، انتقال و توزیع نیروی برق ایران
آرمان صنعت برق     بازگشت

مهمترين تأثير زيست‌محيطي صنعت برق در بخش آلودگي هوا اتفاق مي‌افتد. چراکه صنعت برق براي توليد انرژي الکتريکي همه ساله مقادير زيادي سوختهاي فسيلي را سوزانده و در ننيجه اين احتراق، آلاينده‏هاي مختلفي را به محيط زيست تحميل مي‏نمايد. مرکز مطالعات انرژي  طي چندسال اخيرآماري را درقالب ترازنامه‏هاي ساليانه انرژي منتشر مي‏سازد و دربخشي از آن نيز به محيط زيست و آثارمستقيم وغيرمستقيم ناشي ازتوليد و استفاده ازمنابع انرژي درسطح کشورپرداخته است. براساس  اين آماراز بين آلاينده هاي زيست‌محيطي که در بخشهاي مختلف در کشور توليد و منتشر مي‏گردند،  سهم صنعت برق تنها در سه نوع آلاينده، قابل توجه و در ساير موارد بسيار ناچيز مي‏باشد. اين آلاينده‏ها که در سطح جهاني نيز مورد توجه هستند عبارتند از   NOx ,SOx  و CO2  که در ادامه تنها به آنها خواهيم پرداخت.

 جدول شماره 1 - 7 با استفاده از ترکيب اطلاعات جداول مختلف اين ترازنامه ها در طي سالهاي 1376 تا 1382،  اطلاعاتي را درخصوص ميزان توليد و انتشار آلاينده‏هاي مذکور که بيشترين نقش را در آلوده‏سازي هواي محيط زيست کشور داشته‏اند و سهم صنعت برق از اين امر را ارائه مي‏نمايد.

جدول شماره 1 - 7 - توليد و انتشار آلاينده‏هاي اصلي هوا در کشور و صنعت برق

 

سال مورد بررسي

1376

1377

1378

1379
1380
1381
1382

توليد NOX   (برحسب تن))

كل كشور

صنعت برق

747099

899492

918025

960765

994424

1056752

1111248

113106

136316

100396

110524

117325

123022

123953

توليد SOX (برحسب تن)

کل کشور

صنعت برق

1116672

1076621

1068612

1136077

1190598

1182525

1138572

320249

255577

294349

324967

349911

324822

258297

توليد CO2 (برحسب تن)

کل کشور

صنعت برق

231652

222320

238634

293136

302348996

328101362

333463955

58119

61667

65882

71563

75782121

79883288

81268496

توليد برق در نيروگاههاي حرارتي (هزار مگاواتساعت)

92310

97862

107207

118441

127169

137814

149676

 

 

 

جدول شماره 2- 7 - توليد و انتشار آلاينده‏هاي اصلي هوا در صنعت برق

سال مورد بررسي

1376

1377

1378

1379
1380
1381
1382

gr Nox/kwh

صنعت برق

32/1

5/1

93/0

98/0

93/0

89/0

83/0

gr So2/kwh

صنعت برق

74/3

81/2

74/2

89/2

75/2

35/2

72/1

Co2/kwh

صنعت برق

5/680

5/678

5/614

6/638

595

579

543

توليد برق در نيروگاههاي حرارتي (هزارمگاوات ساعت)

92310

97862

107207

118441

127169

137814
149676



 



 



 

ضريب انتشار آلاينده‏ها برحسب گرم بازاء توليد يك كيلووات ساعت برق در سالهاي مختلف (جدول 2 - 7) و روند تغييرات نشان داده شده توسط منحني‏هاي فوق مؤيد كاهش آلودگي هوا و بهبود نسبي كيفيت محيط زيست در نيروگاههاست0

مراکز و مراجع متعدد و معتبر جهاني براي حد مجاز انتشار آلاينده هاي فوق استانداردهايي را ارائه نموده‌اند که اين استانداردها طبيعتاً  با توجه به شرايط ويژه کشور ها تعريف گرديده است. بعنـوان مثــال در کشور مــا حــد مجــاز انتشار NOx معادل ppm 350  از سوي سازمان حفاظت محيط زيست تعيين شده است در حاليکه در کشور آلمان براي سوخت گاز بين ppm 100 تا      ppm 2000 بعنوان استاندارد تعيين گشته است.

 

جدول شماره  3 - 7-   نمونه اي از نتايج اندازه گيري آلاينده ها در نيروگاهها

 

SO ppm

NOx     ppm

نوع سوختت

واحد نيروگاهي

884

368

نفت کوره

واحد بخاري شماره 4 طوس

1

220

گاز طبيعي

واحد بخاري شماره 4 طوس

0

101

گاز طبيعي

واحد بخاري (سيکل ترکيبي) شماره 3 نيشابور

 

 

بررسي‏ داده‏هاي ‏حاصل‏ از اندازه‏گيري‏هاي ‏انجام‌شده در نيروگاههاي مختلف خراسان (که نمونه‏اي از آن درجدول شماره 3 - 7 آورده شده) براي واحدهاي متفاوت، نشاندهنده توليد SOx  در کمي بالاتر از حد مجاز براي استانداردهاي زيست‌محيطي ايران در واحدهاي بخاري با سوخت نفت‏كوره مي‌باشد.

همچنين اندازه‌گيري هاي انجام‌شده نشان‌دهنده تأثير اساسي تغيير سوخت از نفت کوره به گاز در کاهش  SOxبوده است. اين نتيجه همانگونه که در جداول « شماره 1 - 7 و 2 - 7»  نيز نشان داده شده است مـورد انتظار بوده است. با توجه به محدوديتهاي موجود در رابطه با واحدهاي قديمي،  يک نتيجه‏گيــري ساده براي کاهش سهم نهايي صنعت برق در توليد اين آلاينده ( SOx  ) تأکيد بر استفاده هرچه گسترده‌تر از سوخت گاز در نيروگاههاي قديمي وجديد خواهد بود.

هزينه زياد گوگردزدائي (FGD)(1) و روش‏هاي مختلف ازت‏زدائي به‏شرح مندرج در جدول  4-7 نشان مي‏دهد كه اتخاذ سياست تمركز برروي نيروگاههاي سيكل‏تركيبي در طرحهاي توسعه در كاهش كليه آلاينده‏هاي عمده هوا بسيار كارساز خواهد بود.

بعلاوه پيش بيني مشعل‏هاي نسل جديد از نوع L.N.B(2) كه در آن بدليل اعمال پارامترهاي طراحي پيك دما در شعله كم شده و نهايتاً ميزان انتشار Nox تا حدود 60% كاهش مي‏يابد. با توجه به نياز به سرمايه‏گذاري اندك آن علاوه بر طرحهاي جديد در نيروگاههاي در حال بهره‏برداري نيز بسيار موثر خواهد بود0

جدول شماره  4 - 7-  هزينه سرمايه‏اي گوگردزدائي و ازت‏زدائي (برحسب $/kw)

روشهاي كاهش آلودگي

نيروگاههاي موجود

در طرح‏هاي جديد

گوگردزائي (FGD)

270-150

210-120

ازت‏زدائي(De Nox)

 

80-40

مشعل‏ها با Nox كم (L.N.B)

10-5

3-1

 

تنها راهکار مؤثر توصيه شده توسط مراجع معتبر براي کنترل و  کاهش توليدCO2  که پس از ورود به هوا بسمت لايه هاي بالاي جو ميرود و نقش بسيار مؤثري در ايجاد اثر گلخانه‏اي دارد، افزايش بهره‌وري انرژي مي‌باشد.

 افزايش بهره‏وري انرژي الکتريکي  موجب کاهش توليد CO2 نهايي ناشي ازاستفاده از حجم ثابتي از انرژي الکتريکي خواهد شد. اين بهره‌وري در سه حوزه امکان وقوع دارد.حوزه اول، مشتـرکين و چگونگي استفــاده آنــان از انرژي الکتريکي را شامل ميشود. در اين حوزه عامل مؤثر تشويق و فرهنگ‏سازي براي استفاده بهينه از برق در جامعه مي‌باشد وحوزه دوم، افزايش راندمان فرآيند توليد يعني توليد الکتريسيته بيشتر با سوخت ثابت خواهد بود. نيروگاههــاي سيکل ترکيبي از اين بعد نيز مي توانند نقش مؤثري را ايفا کنند. حوزه سوم، بخش انتقال و توزيع را شامل مي‏شود که هر چه در زمينه کاهش  تلفات در اين بخش تلاش شود، عملاً اقدامي در جهت  افزايش بهره‏وري انرژي است.

همچنين اقدامات زير نيز در كاهش CO2 موثر و از اين نظر ارزشمند است :

-         توليد همزمان برق و حرارت

دودخروجي ازاگزوز نيروگاهها،خصوصاً نيروگاههاي گازي حرارت زيادي رابا خود به محيط منتقل مي‏نمايد كه به هدر مي‏رود. استفاده از اين حرارت براي گرم كردن آب و بهره‏برداري از آب گرم براي تامين حرارت موردنيازواحدهاي مسكوني وتجاري و ...  موجب افزايش راندمان در پروسه تبديل انرژي در نيروگاهها مي‏شود. اين افزايش راندمان كاهش توليد CO2 را بهمراه خواهد داشت.

-         قائل شدن سهم بيشتر براي انرژيهاي تجديد پذير

استفاده از منابع انرژي تجديدپذير از حمايت‏هاي فزاينده بين‏المللي برخوردارند و بدليل مسائل زيست محيطي، بسياري از كشورها به انرژي‏هاي تجديدپذير يارانه پرداخت مي‏كنند.

براساس پيش‏بيني آژانس حفاظت محيط زيست (EPA)(1) در آينده هزينه‏هاي نصب تجهيزات و

توليد برق از منابع تجديدپذير كاهش خواهد يافت. در ميان اين منابع استفاده از باد براي توليد برق رشد پرشتابي خواهد داشت.

براساس پيش بيني تا سال 2010 قيمت برق بادي به 2 سنت بازاء هر كيلووات‏ساعت خواهد رسيد.

با توجه به پتانسيل‏هاي بادي موجود در كشور قائل شدن سهم بيشتر براي انرژي‏هاي تجديدپذير و بويژه انرژي باد بدليل كاهش روند هزينه‏هاي سرمايه‏گذاري در اولويت خواهد بود.