شرکت سهامی مدیریت تولید، انتقال و توزیع نیروی برق ایران
آرمان صنعت برق     بازگشت

چنانچه به صنعت برق از منظر يك بنگاه اقتصادي نگريسته شود، مي‌توان شاخص‌هايي را كه هر بنگاه اقتصادي ديگري معمولاً مد نظر قرار مي‌دهند را برگزيد. اما نكته‌اي كه معمولاً در صنعت برق و خصوصاً صنعت برق ايران مطرح مي‌شود، توجه به منظر اجتماعي آن مي‌باشد، با اين توضيح كه صنعت برق ايران، ساختاري دولتي و بدور از رقابت دارد و خدمتي را ارائه مي‌كند كه تاثيرات مهمي بر جامعه دارد. لذا بعضي اوقات شنيده مي‌شود كه موضوع عملكرد اقتصادي اين صنعت چندان حائز اهميت نيست به عبارت ديگر عملكرد اقتصادي صنعت برق به دليل تمايل دولت به ارائه خدمات بيشتر به شهروندان چندان مورد اهميت واقع نمي‌شود.

واقعيت اين است كه صنعت برق نيز مانند ساير صنايع تشكيل يك بنگاه اقتصادي را مي‌دهد با اين تفاوت كه به دلايل مختلفي بخشي از هزينه‌هاي مصرف برق مشتركين را دولت متقبل مي‌شود. لذا بنگاه برق يك بنگاه اقتصادي بوده و لازم است تمام شاخص‌هايي را كه هر بنگاه اقتصادي ديگر مورد توجه قرار مي‌دهد، به‌عنوان ملاك عمل در تشخيص وضعيت اين صنعت مورد استفاده قرار گيرد.

البته بعضي از شاخص‌هايي كه مورد استفاده ساير بنگاههاي اقتصادي است، در اين صنعت به جهت ساختار بدون رقابت آن فعلاً قابل استفاده نيست. مثلاً شاخص‌هايي‌كه ميزان تمركز را نشان مي‌دهند (‌مثل شاخص هر فيندال ) در حال حاضر چندان مورد توجه نيستند.

در اينجا تمامي شاخص‌هايي كه معمولاً در ارزيابي مطرح هستند آورده مي‌شود و درمورد هركدام از آنها توضيحاتي داده خواهند شد و در نهايت از بين آنها، شاخص‌هايي انتخاب شده و سپس اندازه‌گيري و تجزيه و تحليل مي‌گردند. ساير شاخص‌ها در فرصت‌هاي بعدي و در ويرايش‌هاي بعدي مورد توجه قرار خواهند گرفت.


الف- شاخص‌هاي عملكردي كه مجموعه آثار و نتايج حاصل از فعاليت‌هاي صنعت برق را نشان مي‌دهد:
1- شاخص ارزش افزوده

2- شاخص بهره‌وري نيروي كار

3- شاخص بهره‌وري عامل سرمايه

4- شاخص وابستگي وارداتي

4-1- شاخص نسبت مواد اوليه خارجي به كل مواد اوليه مصرفي در صنعت برق

4-2- شاخص نسبت مواد اوليه خارجي مصرفي به ستانده

5- روند سرمايه‌گذاري

6- شاخص بهره‌وري انرژي

7- شاخص صرفه‌هاي تجمع

8- شاخص كاربردي

9- شاخص اشتغال‌زايي

10- شاخص ارزش اضافي


ب- شاخص‌هاي ساختاري كه شكل و چگونگي سازمان‌دهي اجزاء متشكله صنعت برق را معرفي مي‌نمايد.
1- شاخص ابعاد زيربخشهاي صنعت

2- شاخص ميزان تمركز

2-1- شاخص هرفيندال در بخش توليد

2-2- شاخص هر فيندال در بخش توزيع

3- شاخص مالكيت



ج- شاخص كلي
1- بهره‌وري كل