شرکت سهامی مدیریت تولید، انتقال و توزیع نیروی برق ایران
عملکرد سالیانه > پیشگفتار

برق به عنوان صنعت زير بنايي در فرآيند توسعه اقتصادي کشور وايجاد زيرساخت هاي توسعه نقشي ارزنده واساسي دارد وبسترهاي لازم رابراي پويايي و رشد کشور درزمينه هاي گوناگون اقتصادي، صنعتي، فرهنگي و اجتماعي فراهم مي سازد. از اين رو حرکت مستمر کشور در مسير توسعه اقتصادي و ارتقاء سطح رفاه اجتماعي ، تلاش مداومي را در افزايش ظرفيت هاي توليد، انتقال و توزيع انرژي برق را طلب مي کند.
انرژي الکتريکي در بين گونه هاي مختلف انرژي به دلايل متعدد از جمله پاک بودن، سهولت مصرف و امکان تبديل به انواع ديگر انرژي از ويژگي هاي مطلوب و منحصر به فرد برخوردار است .
تاريخچه پرفراز و نشيب صنعت برق ايران نمايانگر يک قرن تلاش دست اندرکاران در جهت توسعه کمي وکيفي اين صنعت است به طوري که در طول اين سال ها و به خصوص پس از پيروزي انقلاب شکوهمند اسلامي، بي وقفه شاهد تحولات و پيشرفت هاي چشمگير در عرصه هاي گوناگون صنعت برق کشور بوده ايم که اين امر حاصل تلاش و کوشش خستگي ناپذير نيروهاي توانمند داخلي است .
اکنون صنعت برق کشور پس ازساليان متمادي درصدد گشودن دريچه هاي نو وبالندگي افزون تر است . پي ريزي بازار برق، خصوصي سازي و ايجاد فضاي رقابتي ، تنوع درسبد توليد، بهره گيري از انرژي هاي نو وتوجه به مسايل زيست محيطي، افزايش بهره وري ، مديريت مصرف ، کاهش تلفات ، مهندسي ارزش ، رشد اعتلاي توان نيروي انساني ، بهينه سازي تاسيسات موجودو ... از جمله اقدامات مهمي است که در سال هاي اخير از سوي کارگزاران اين صنعت مادر با جديت دنبال مي شود.
گوشه اي از ابعاد وسيع اين خدمت رساني را مي توان با توجه به رشد دو شاخص "ظرفيت نصب شده " و " تعداد مشترکين برق " در طي سالهاي 1357 تا 1388 دريافت نمود . اين دو شاخص به ترتيب در سال 1357 ، 7024 مگاوات و 509‚399‚3 مشترک بوده است که در سال 1388 به 56181 مگاوات (رشد سالانه 1/6 درصد ) و 259 ‚191‚24 مشترک (رشد سالانه 4/6 درصد) بالغ گرديده است .
گزارش حاضر نشانگر وضعيت صنعت برق ايران در سال 1388 مي باشد که خلاصه ي آن به شرح زير است :

  • در پايان سال 1388 ، 100 درصد جمعيت شهري و 6/99 درصد جمعيت روستايي از نعمت برق برخوردار بوده اند .
  • خاطر نشان مي سازد كه تا سال 1388 صد در صد روستاهايي كه بيش از 20 خانوار دارند ، از نعمت برق برخوردار شده اند .
  • ظرفيت نصب شده نيروگاه هاي کشور با نصب 31 واحد نيروگاه جديد در سال 1388 به 56181 مگاوات با رشد 1/6 درصد نسبت به سال قبل بالغ گرديد .
  • توليد ناويژه نيروگاه ها به 318‚221 ميليون کيلووات ساعت (2/3 درصد رشد نسبت به سال 1387) رسيده است .
  • توليد سرانه برق کشور به 3048 کيلووات ساعت با 1/2 درصد رشد نسبت به سال 1387 رسيد.
  • در سال 1388 با تلاش هاي به عمل آمده ، تلفات انرژي برق كاهش پيدا كرد و از 6/18 درصد در سال 1387 به 04/17 درصد در سال 1388 بالغ گرديد .
  • همچنين در سال 1388 راندمان نيروگاه ها افزايش يافت و از 0/36 درصد در سال 1387 به 06/37 درصد در سال 1388 رسيد .
  • طول خطوط انتقال و فوق توزيع با رشد 6/9 و 6/5 درصد نسبت به سال قبل به ترتيب به 925‚45 و 044‚63 کيلومتر مدار رسيد.
  • ظرفيت پست هاي انتقال و فوق توزيع به ترتيب به 169‚100 و 884‚76 مگاولت آمپر رسيد که نسبت به سال قبل به ترتيب 0/6 و 3/5 درصد رشد داشت .
  • طول خطوط و ظرفيت ترانسفورماتورهاي شبکه توزيع فشار متوسط و ضعيف به ترتيب 638 هزار کيلومتر و 882‚81 مگاولت آمپر رسيد که به ترتيب رشد 5/3 و 3/6 درصدي نسبت به سال پيش را نشان مي دهد .
  • طول خطوط شبکه فيبر نوري 8 هزار کيلومتر در حال بهره برداري ، 7 هزار کيلومتر آماده بهره برداي و 6 هزار کيلومتر نيز در دست اقدام مي باشد .
  • تعداد روستاهاي برقدار شده در پايان سال 1388 به حدود 53 هزار روستا رسيد .
  • تعداد مشترکين برق کشور با رشد 4/6 درصد نسبت به سال قبل ، به 24,191 هزارمشترک رسيد .
  • مصرف برق مشترکين خانگي ، عمومي ، کشاورزي ، صنعتي و ساير مصارف مجموعاً 168 ميليارد کيلووات ساعت با رشد 8/3 در صد نسبت به سال قبل بوده است.
  • گسترش دامنه تحقيقات و پژوهش و رويکرد ساخت داخل از اقدامات ديگر صنعت برق است ، بطوري که در حال حاضر 100 درصد تجهيزات بخش توزيع ، بيش از 97 درصد بخش انتقال و 85 درصد تجهيزات نيروگاهي در داخل کشور ساخته مي شود.
در طول ده سال گذشته با گسترش امر پژوهش و نوآوري در صنعت‌برق كشور، زمينه‌هاي لازم براي بسترسازي جهت توسعه توانايي‌هاي موجود و ايجاد ظرفيت‌هاي جديد براي نوآوري در اين صنعت فراهم شده است.
رويکردهايي همچون خصوصي‌سازي ، توسعه کمي و کيفي بازار برق، بهره‌گيري از انرژيهاي نو، افزايش بهره‌وري، توسعه مديريت مصرف، كاهش تلفات، مهندسي ارزش، فن آوري اطلاعات ، افزايش توان نيروي انساني، بهينه‌سازي تأسيسات موجود ، از جمله سياستها و فعاليت هايي بوده است که در حال حاضر در صنعت برق با جديت دنبال مي شود.
تبادل انرژي الکتريکي در طي سال 1388 برابر با 6152 ميليون کيلووات ساعت صادرات و2068 ميليون کيلووات ساعت واردات با کشورهاي همسايه ي ترکيه ، آذربايجان ، ترکمنستان، ارمنستان ، پاکستان ، افغانستان ، عراق و نخجوان بوده است .
همچنين صدور بالغ بر يک ميليارد دلار تجهيزات و خدمات مهندسي به کشورهاي مزبور از ديگر فعاليت هاي موفق در سال 1388 بوده است.
در سال 1388 با نگاهي به آينده افزايش ظرفيت سيستم توليد برق كشور، جهت‌گيري به سمت استفاده از نيروگاههاي گازي با تکنولوژي جديد و چرخه تركيبي، توسعه بهره گيري از انرژي هاي تجديد پذير، افزايش ضريب ذخيره توليد و پايايي شبکه ، رعايت مسايل زيست محيطي و کاهش ميزان آلاينده ها و ايجاد فضاي رقابتي و مشاركت بخش خصوصي در زمينه ساخت نيروگاهها به روش B.O.O و B.O.T مد نظر قرارگرفت . ضمناً بخش خصوصي براي احداث نيروگاه هاي( CHP[1] ) جهت توليد همزمان برق و حرارت و همچنين توسعه ي نيروگاه هاي توليد پراکنده( DG[2]) با هدف تأمين مصرف محلي و کاهش تلفات شبکه توزيع و رسيدن به بازدهي بالاتر در توليد برق ، مورد حمايت و تشويق قرار گرفت .
صنعت برق بدليل اختلاف زياد قيمت فروش برق با هزينه تمام شده آن ، همچنان به کمک هاي خارج از صنعت برق نيازمند است . هرچند پرداخت كمك هايي از سوي دولت مشکل مالي اين صنعت را تا حدودي كاهش داده ليکن اعتقاد بر اين است که در آينده تعرفه هاي فروش برق تعديل گردد .
بر اساس نياز مشترکين اهم برنامه هاي اجرايي توسعه صنعت برق در سال 1389 ، به شرح زير مي باشد :

  • حدود 7 هزار مگاوات ظرفيت جديد نيروگاهي
  • 7 هزار کيلومتر مدار خطوط جديد انتقال و فوق توزيع
  • 13 هزار مگاولت آمپر ظرفيت جديد ترانسفورماتورهاي انتقالو فوق توزيع
  • 22 هزار کيلومتر خطوط فشار متوسط و ضعيف توزيع
  • 5 هزار مگاولت آمپر ظرفيت جديد ترانسفورماتورهاي توزيع

پيش بيني سرمايه گذاري لازم براي حصول به اهداف فوق الذکر به طور متوسط سالانه حدود 85 هزار ميليارد ريال است که با توجه تعرفه هاي فعلي ، درآمدهاي داخلي صنعت برق به هيچ وجه جوابگو نخواهد بود . در پايان از يکايک همکاران صديق و صميمي که در اقصي نقاط ميهن اسلامي، ايثارگرانه براي رسيدن به اهداف صنعت برق کشور تلاش مي کنند، متواضعانه سپاسگزاري مي گردد ، با شکرگزاري به درگاه خداوند متعال از توفيقي که به مجموعه کارکنان خدوم صنعت برق در خدمت رساني به مردم بزرگوار ايران عزيز عطا فرموده است، از درگاه حضرتش مسئلت دارد اين مجموعه را در نيل به تعالي کمي و کيفي صنعت برق همچنان موفق بدارد.

همايون حائري
عضو هيئت مديره و مديرعامل
آبان ماه 1389

[1] Combined Heat & Power
[2] Distributed Generation