شرکت سهامی مدیریت تولید، انتقال و توزیع نیروی برق ایران
عملکرد سالیانه > توزيع نيروي برق

توزيع نيروي برق


توزيع نيروي برق مرحله نهايي از زنجيره تأمين برق مشتريان مي‌باشد و همواره با رشد مداوم و تغيير مستمر و سريع رفتار مصرف كنند‌گان از نظر كمي و كيفي مواجه است. اين بخش به دليل تنوع عوامل مختلف اجتماعي ، اقتصادي و تكنولوژيك ، داراي ويژگي‌هاي خاص خود مي باشد و به دليل ارتباط مستقيم با مردم و مسئولين و وظيفه پاسخگويي به مشتركين از حساسيت ويژه‌اي برخوردار است.


شركت هاي توزيع نيروي برق به همراه برق منطقه‌اي سيستان و بلوچستان در سطح كشور اين وظيفه سنگين را برعهده دارند. شركت توانير به عنوان ستاد راهبردي صنعت برق ، قانون استقلال شركت هاي توزيع را در سال 86 اجرا نمود كه مقدمه‌و بستر مناسبي براي اجراي اصل 44 در شركت هاي توزيع نيروي برق مي‌باشد.


شايان ذكر است كه هدايت و راهبري اين حجم از فعاليت در گستره پهناور ميهن اسلامي نيازمند سياستگذاري منسجم و آينده نگري دقيق مي‌باشد كه تنها با گرايش فني و مهندسي پاسخگو نيست بلكه ديدگاه هاي گوناگون مديريتي ، اقتصادي ، حقوقي و ....... نيز مطرح و چاره ساز مي‌باشد لذا تقويت اين بخش كمك شاياني در جهت دستيابي صنعت برق به اهداف تعيين شده خواهد نمود .


ديدگاه هاي كلان صنعت برق در بخش توزيع


- ارتقاء سطح كيفيت خدمت رساني به مردم با توجه به سياست هاي دولت و جلب رضايت عمومي


- اجراي سياست هاي اصل 44 در راستاي پياده سازي قانون استقلال شركت هاي توزيع


- توسعه نگرش اقتصادي مديران به موازات ارتقاء بخش فني


- حمايت از بخش توزيع در جهت كاهش تلفات انرژي


- توسعه تفكر شركت داري در اعضاء هيات مديره شركت هاي توزيع


سياست هاي معاونت هماهنگي توزيع


- هدايت بخش مديريت هاي توزيع ، جهت دستيابي به اهداف كلان اين بخش


- افزايش پايداري فني شبكه هاي تحت پوشش


- ارتقاء توان فني ، مهندسي در شركت هاي توزيع


- اجراي برنامه‌هاي كاهش تلفات و كاهش پيك و اعمال مديريت مصرف در شركت هاي توزيع


- همكاري در اجراي سياست هاي اصل 44 در شركت هاي توزيع


- انتقال تجارب و فعاليت هاي ويژه شركت ها به يكديگر


- حمايت از توسعه ظرفيت هاي مشاوره‌اي و پيمانكاري بخش خصوصي فعال در توزيع برق كشور


- ارتقاء اثر بخشي سيستم‌هاي ارزيابي و نظارتي


- حمايت از انرژي هاي پاك و توليد پراكنده


عملكرد سال 88 دفاتر مختلف معاونت هماهنگي توزيع


دفتر نظارت بر توزيع


  • نظارت مستمر بر پروژه متعادل سازي روشنايي معابر و تهيه دستورالعمل هاي مربوطه

  • سازماندهي و راه‌اندازي مراكز فوريت برق در شركت هاي توزيع و ايجاد امكان مشاهده اطلاعات خاموشي فشار متوسط شركت هاي توزيع در ستاد توانير به صورت همزمان

  • پيگيري در جمع آوري برق هاي غير مجاز

  • برنامه ريزي و نظارت بر اجراي طرح هاي افزايش قدرت مانور در شبكه‌هاي فشار متوسط در سطح كشور

  • انجام اقدامات اوليه جهت تدوين و بازنگري در دستورالعمل هاي مختلف بهره‌برداري توزيع و مكانيزه كردن آن ها

  • اقدام در جهت ارائه راهكارهاي پيشگيرانه خاموشي هاي بدون برنامه از طريق توسعه و بهبود سامانه‌هاي مكانيزه براي ثبت و تجزيه و تحليل و آسيب شناسي

  • برنامه ريزي و نظارت بر اجراي پروژه‌هاي كاهش پيك تابستان 88 در قالب چهار پروژه اتصالات سست ، لوازم اندازه‌گيري ، انشعابات غير مجاز و تعديل روشنايي معابر

  • تشكيل كميته‌هاي تخصصي مختلف از جمله كميته عالي ارتقاء قابليت اطمينان، كميته عالي بررسي عيوب تجهيزات شبكه ، كميته كابل خود نگهدار و .....

  • بررسي و پاسخ به شكايات و مكاتبات رسيده از طرف مقامات محلي ، متقاضيان و مشتركين برق با همكاري شركت هاي توزيع

  • جمع‌آوري و تجزيه و تحليل اطلاعات خاموشي شركت هاي توزيع و ارائه گزارش هاي مديريتي از ميزان انرژي تأمين نشده


دفتر پشتيباني فني


  • همكاري در تشكيل كميته ICT بخش توزيع در توانير و تجزيه و تحليل اطلاعات از وضعيت موجود ICT و تدوين و ابلاغ نظامنامه به شركت ها

  • هدايت و نظارت بر فعاليت هاي GIS در شركت هاي توزيع و بازنگري استاندارهاي طرح جامع GIS و تدوين و ابلاغ نظامنامه به شركت ها

  • مديريت و تشكيل كميته‌هاي تخصصي مانند تجهيزات روشنايي معابر، كليدهاي فشار متوسط ،‌كابلهاي فشار ضعيف ، سر كابل و مفصل ، خازنها ، ترانسفورماتور ، كنتورهاي ديجيتال ، عايقها در توزيع ، دستورالعمل هاي مرتبط با كيفيت برق و ......

  • برگزاري سمينارهاي تخصصي در سطح كشور براي ارائه دستاوردهاي پروژه‌هاي ملي و فناوري‌هاي روز دنيا در جهت تعاملات بين المللي

  • همكاري و نظارت بر برخي پروژه‌هاي تحقيقاتي در شركت هاي توزيع كه در سطح ملي كاربرد خواهند داشت مانند پيش نويس استانداردهاي ملي ، تدوين مشخصات فني تجهيزات پرمصرف

  • نظارت بر اجراي پروژه‌هاي پايلوت شبكه هوشمند قرائت و مديريت مصرف مشتركان برق

  • پيگيري جهت انعقاد قرارداد نظارت بر شركت هاي توزيع توسط شش شركت مشاور

  • نظارت عاليه بر پروژه‌هاي كاهش تلفات و فن آوري‌هاي جديد و اتوماسيون شبكه در نقاط مختلف كشور

  • همكاري در برنامه هاي برق رساني به روستاهاي صعب العبور از طريق سيستم فتوولتائيك


معاون مديريت مصرف برق


کاهش پيک بار


  • توزيع حدود 100 ميليون شعله انواع لامپ هاي کم مصرف يارانه اي كه 2745گيگاوات ساعت صرفه جويي به همراه داشته است .

  • جلب همکاري 1248 مشترک صنعتي در جهت تنظيم برنامه تعطيلات وانجام تعميرات سالانه ، در زمان كم باري شبكه برق كشور ، کاهش همزمان 739 مگاوات از نياز مصرف شبکه در تاريخ 16 مردادماه ، صرفه جويي انرژي به ميزان 439 گيگاوات ساعت در طول اجراي برنامه ، کاهش 421 مگا وات از نياز مصرف شبکه در روز اوج بار سالانه کشور،و کاهش 350 مگاوات از نياز مصرف شبکه در طول دو ماه اجراي برنامه را سبب شده است که معادل يک نيروگاه 350 مگاواتي مي باشد .

  • جلب همکاري 19468مشترک کشاورزي در پايين آمدن مصرف در ساعات اوج بار، کاهش 361 مگاوات بار و ميزان 6/86 گيگاوات ساعت انرژي را به دنبال داشته است .

  • اشاعه فرهنگ بهينه سازي مصرف انرژي الکتريکي در مراسم و اعياد ملي ومذهبي بخصوص اعياد مقدس رجب وشعبان با ترويج استفاده از پارچه ها و كاغذهاي الوان و لامپ هاي تزئينيLED كه باعث صرفه جويي به ميزان به ميزان 8/10 گيگاوات ساعت شده است .

  • با جلب همکاري مشترکين تجاري که با جمع آوري بيش از 700 هزار شعله لامپ پر مصرف وجايگزيني لامپهاي کم مصرف در حدود 175 مگاوات کاهش نياز مصرف در زمان اوج بارو 255 گيگا وات ساعت صرفه جويي سالانه انرژي حاصل شده است.

  • با نصب تعداد 10209 دستگاه ساعت فرمان نجومي در شبکه روشنايي معابر صرفه جويي به ميزان 20270 مگا وات ساعت حاصل شده است .

  • در اثربهينه سازي مصرف برق تعداد 1328تابلوهاي تبليغاتي ، 19764 مگاوات ساعت انرژي صرفه جويي شده است .


پروژه هاي مطالعاتي مديريت مصرف برق


  • شبيه سازي ، طراحي و ساخت مخزن ذخيره ساز سرما

  • نصب سيستم هوشمند کنترل کننده توان درالکتروموتورهاي صنايع، کولرهاي آبي ، يخچال و فريزر

  • به روز رساني بانك اطلاعات نرم افزار پايگاه اطلاع رساني انتخاب بهينه لوازم برقي خانگي

  • تعيين الگوي مصرف مراكز بزرگ تجاري با هدف بدست آوردن الگوي مصرف که درحال اجرا مي باشد.

  • مميزي هارمونيكي ساختمان مرکزي و ساختمان مديريت محترم عامل شرکت توانير،

  • تعيين معيار مصرف انرژي براي مشتركين خانگي به منظور به كارگيري در تنظيم تعرفه هاي انرژي

  • تعيين الگوي مصرف بخش خانگي به تفكيك سه منطقه عادي ، گرمسير و سردسير كشور

  • تعيين تعرفه هاي هارمونيك جريان و ولتاژ ايجاد شده در بخش صنعت به منظور اصلاح تعرفه هاي برق

  • شناسايي تجارب ومدلهاي مديريت مصرف وتدوين راهبردها ونظامنامه جهت بهبود الگوي مصرف

  • تعيين معيار مصرف انرژي ساختمانهاي اداري ،

  • ساماندهي ، بهينه سازي و كاهش مصرف انرژي در بخش روشنايي ساختمانهاي اداري (در حال انجام )

  • به روزرساني نرم افزار سرمابها که به مقايسه فني ، اقتصادي و زيست محيطي چيلرهاي جذبي و تراكمي مي پردازد .

  • اقدامات فرهنگي و اطلاع رساني مديريت مصرف


توسط دفتر مديريت مصرف توانير


به منظور ارتقاء سطح اطلاعات بهينه سازي مصرف مشترکان و همکاران صنعت در مناطق مختلف کشور ، درمجموع برنامه ي 35717 نفر ساعت آموزش تهيه و براي گروههاي زير ارائه شده است.


  • سمينار مخصوص کارکنان شاغل در مجتمع امام خميني ره ( بيت مقام معظم رهبري ، ستاد رسيدگي به امور مساجد ، مصلي امام خميني )

  • همايش ويژه بانوان جامعه الزهرا و اعضاء شوراي اسلامي شهرستان قم ، همايش ويژه بانوان در شهرستان جيرفت ،بم ،آمل،ساري و لرستان

  • همايش ويژه مشترکين صنعتي در شرکت توزيع نيروي برق مازندران

  • همايش ويژه توليد کنندگان تجهيزات بهينه ساز مصرف در همدان

  • برگزاري کارگاه آموزشي اصلاح الگوي مصرف برق در فرهنگسراي بهاران تهران

  • برگزاري دو دوره آموزشي DSM ويژه مديران و كارشناسان واحدهاي مديريت مصرف

  • برگزاري 16 کارگاه آموزشي کيفيت توان مخصوص مديران و کارشناسان شرکتهاي برق منطقه اي و شرکتهاي توزيع نيروي برق

  • برگزاري دوره آموزشي DSM ويژه کارکنان شرکت توزيع نيروي برق جنوب کرمان

  • برگزاري کارگاه آموزشي روشنايي بهينه درچهاردهمين کنفرانس شبکه هاي توزيع برق


با همکاري شرکتهاي توزيع نيروي برق


  • برگزاري كارگاه و سمينارهاي آموزشي توجيهي مخصوص نمايندگان مديريت مصرف برق ادارات و سازمان ها

  • اخطار به مشترکين پرمصرف و تشويق مشترکيني كه مصارفشان را كنترل و بهينه نموده اند .

  • آموزش مديريت مصرف در مدارس ويژه دبيران ودانش آموزان

  • برگزاري جلسات مديريت مصرف با نمايندگان اصناف ومراجعه گروه هاي مديريت مصرف به واحد هاي تجاري

  • برگزاري همايش ويژه توليد كنندگان تجهيزات بهينه ساز مصرف

  • هماهنگي با ائمه جمعه و جماعت بمنظوردرخواست همکاري ازمشترکين خانگي و ارائه سخنراني مديران در نمازهاي جمعه و جماعت

  • تبليغات گسترده رسانه اي واشاعه شعارهاي مديريت مصرف برق ازطريق بنر ، تابلوهاي تبليغاتي،و....

  • مصاحبه، صدا وسيما(تيزرهاي تبليغاتي،سريالها،زير نويس و...)، تئاتر، مطبوعات ملي ومحلي ،

  • برگزاري مسابقات مختلف فرهنگي ورزشي ، نقاشي، كاريكاتور،SMS


با همکاري روابط عمومي شرکت توانير


  • مشاركت و همكاري با شبكه 3 سيماي جمهوري اسلامي ايران براي توليد و پخش مجموعه‌هاي آموزشي فازمتر و شب ‌نشيني

  • همكاري در توليد و پخش سريال شمس‌العماره از شبكه 2 سيما

  • تهيه و پخش زيرنويسهاي تلويزيوني در ميان برنامه‌هاي پربيننده شبكه‌هاي مختلف سيما

  • توليد و پخش پيامهاي تبليغاتي صرفه‌جويي در مصرف برق و تيزرهاي تلويزيوني

  • همكاري با شبكه‌هاي تلويزيوني درخصوص پخش مصاحبه در زمينه اصلاح الگوي مصرف با مديران ارشد و كارشناسان مديريت مصرف

  • تهيه و پخش برنامه روشن- خاموش براي ارايه مضامين و مفاهيم مديريت مصرف برق به مخاطبان با همكاري شبكه 1 سيما


بطور خلاصه مي توان به آموزش بيش از يک ميليون دبير ودانش آموزدر سطح بيش از10 هزار مدرسه، تهيه و توزيع بيش از 10 ميليون بروشورو اطلاعيه در انواع مختلف ، اطلاع رساني بصورت آموزش حضور ي براي بيش از500 هزار مشترک مختلف و همکاري در تهيه وپخش ساعتها برنامه اطلاع رساني از طريق صدا وسيما اشاره نمود.


سايراقدامات بهينه سازي مصرف


  • بررسي فني و اقتصادي تعويض مانيتورهاي CRT (لامپي) بامانيتورهايLCD شركت توانير که در نهايت با اثبات صرفه جويي ،منجر به تعويض مانيتورها گرديده است.

  • بررسي صرفه جويي انرژي الکتريکي در كولرهاي آبي موجود با استفاده ازكليدهاي هوشمند ،

  • حمايت از شركت هاي مهندس مشاور انرژي (ESCO ) با اهداف واگذاري نقـش تصدي‌گري دولت به بخش خصوصي، اشتغال‌زايـي و فعاليت قشر تحصيل كرده ،كاهش تلفات انرژي ، عدم مصرف بي‌رويـه حامل‌هاي انرژي،جلوگيري از تخريب محيط زيست، اتلاف منابع و سرمايه‌هاي مالي و كسب مهارت و استفاده از تجريات شناخته شده و توسعه فرهنگ مصرف بهينه انرژي


نتايج اقدامات ومنافع حاصل شده


  • صرفه جويي انرژي الکتريکي بيش از 8129 گيگاوات ساعت

  • صرفه جويي ريالي حاصل از اين ميزان کاهش مصرف انرژي الکتريکي برابر با 676 ميليارد تومان مي باشد.

  • با صرفه جويي 8129 گيگا وات ساعت انرژي الکتريکي در سال 1388 ، از انتشار 4.064.500 تن گازهاي مخرب به محيط زيست جلو گيري شده است .

  • کاهش نياز مصرف به ميزان بيش از 1800 مگاوات در زمان اوج بار شبکه سراسري برق کشور

  • کاهش 1800 مگاوات از نياز مصرف باعث جلو گيري از هزينه احداث ظرفيت جديد به ميزان بيش از 22.500 ميليارد ريال شده است .


جمع مبالغ صرفه جويي شده با احتساب هزينه هاي انجام شده ، منافع حاصل بيش از 6 برابر سرمايه گذاري به منظور احداث ظرفيت جديد مي باشد.


معاون خدمات مشتركين


  • پيگيري توسعه و گسترش فعاليت هاي خدمات مشتركين از طريق وب سايت در برخي از شركت هاي توزيع

  • به روز آوري اطلاعات آئين‌نامه ها ، تعرفه‌ها ، مقررات و بخشنامه هاي مرتبط با مشتركين برق در سايت شركت توانير و امكان دسترسي عموم به آن

  • توسعه و گسترش سيستم‌هاي اطلاع رساني به مشتركين درخصوص اطلاعات مصرف انرژي ، اعلام بدهي و اعلام قطع با استفاده از تلفن ، اينترنت ، پيام كوتاه و .....در شركت هاي توزيع

  • پيگيري و حمايتهاي مستمر از روشهاي پرداخت غير حضوري صورتحساب برق و افزايش سرعت فراگيري آن در سطح كشور

  • پاسخگويي به مكاتبات و شكايات

  • برنامه ريزي و پيگيري نصب كنتورهاي ديجيتال در شركت هاي توزيع


دفتر برنامه ريزي توزيع


  • انجام برنامه ريزي بلند مدت و كوتاه مدت براي كاهش تلفات و كاهش پيك

  • ايجاد دبيرخانه كاهش پيك و ارزيابي و نظارت بر آن با همكاري ساير دفاتر

  • توجه ويژه به تدوين برنامه هاي بلند مدت اصلاح الگوي مصرف در تدوين اعتبارات شركت ها

  • نظارت بر اجراي برنامه عملياتي شركت ها و كنترل آن

  • برنامه ريزي و مديريت اجراي برنامه ارزيابي سال 87 عملكرد شركت هاي توزيع با تدوين دستورالعمل هاي ذيربط

  • همكاري در پياده سازي اصل 44

  • پيگيري روند نقدينگي بخش توزيع و همكاري در جهت بهبود مديريت

  • تشكيل جلسات بودجه و تهيه بودجه شركت هاي توزيع

  • بررسي و مبادله موافقتنامه برنامه عملياتي ساليانه شركت هاي توزيع

  • تهيه پيش نويس ضوابط اجرايي بودجه ساليانه شركت هاي توزيع

  • شركت در جلسات مجمع ساليانه شركت هاي توزيع

  • پيگيري اجراي طرح برق رساني به ايستگاه هاي CNG در سطح كشور


ايمني و مديريت بحران


  • استقرار مديريت ايمني و بهداشت شغلي براساس استاندارد OHSAS كه در 17 شركت توزيع منجر به اخذ گواهينامه شده است و در 11 شركت توزيع نيز در دست اقدام مي‌باشد.

  • بررسي حوادث نيروي انساني شركت ها در ابعاد درون سازماني ، پيمانكاران و مردمي و اطلاع رساني علل حوادث در طول سال و نظارت بر عملكرد آن ها

  • ارزيابي عملكرد سال 87 شركت ها در زمينه ايمني

  • پيگيري استقرار مديريت بحران در شركت ها و تأمين تجهيزات اوليه متناسب با اعتبارات و نقدينگي

  • هماهنگي و شركت موثر در مانورها از جمله مانور ملي كرامت در تهران

  • تعريف سناريو بحران در تهران و برآورد نياز تجهيزات مورد نياز

  • تعريف پروژه‌هاي مديريت بحران شركت ها و تجزيه و تحليل گزارش هاي بحرانهاي ايجاد شده به منظور ثبت تجربيات و انتقال به ساير شركت ها

  • همكاري در جهت تهيه ساختار مديريت بحران شركت توانير


كاهش تلفات در بخش توزيع


بخش توزيع به عنوان پيشاني صنعت برق و نقطه تعامل مشتركين با وزارت نيرو همواره از جايگاه خاصي برخوردار بوده است . ضرورت ارائه خدمات مستمر و با كيفيت و لزوم ارتقاء سطح آن موجب گشته است كه در راستاي انتظارات شركت توانير در ارتقاء رضايتمندي مشتريان ، پايداري فني و بهره وري اقتصادي گام هاي مؤثري برداشته شود .


راهبري طرح ملي كاهش تلفات و اجراي طرح هاي مؤثر بر اين بخش از مهم ترين و اثرگذارترين فعاليت ها در اين خصوص مي باشد . تلفات كه ناشي از عوامل مختلفي مانند فرسودگي شبكه ، توسعه نامتقارن ، تجهيزات نامناسب ، عدم رعايت اصول مهندسي شبكه ، مسائل اجتماعي و .... ايجاد مي گردد ، تبعات زير را بدنبال دارد :


  • افزايش هزينه هاي قيمت تمام شده برق

  • استهلاك سريع تجهيزات

  • كاهش درآمدها

  • هدر رفتن منابع

  • كاهش كيفيت برق و ضريب اطمينان شبكه

  • آلودگي محيط زيست


اقدامات اساسي بخش توزيع جهت كاهش تلفات انرژي شبكه :


  • تعيين اهداف سالانه و پنج ساله صنعت برق در كاهش تلفات

  • تدوين راهبردهاي اصلي كاهش تلفات شامل :

  • سنجش پذيري شبكه با رويكرد توسعه كنتورهاي هوشمند

  • ارتقاء ظرفيت هاي مهندسي شبكه جهت كاهش تلفات انرژي و توان

  • بكارگيري فن آوري هاي نوين در شبكه

  • تدوين و استقرار نظام هاي مؤثر بر كاهش تلفات

  • توسعه متوازن شبكه متناسب با نيازها

  • تدوين طرح هاي زيرساختي ، ميان مدت و كوتاه مدت جهت كاهش تلفات

  • ارتقاء سطح آگاهي هاي مديران ، كاركنان ، مشاوران ، تأمين كنندگان و پيمانكاران جهت اهداف تعيين شده كاهش تلفات

  • تعيين اولويت هاي متناسب با نياز مناطق

  • بررسي ، تعيين و تأييد طرح هاي مؤثر بر كاهش تلفات

  • انجام اقدامات مؤثر در اجراي پروژه هاي تعيين شده كاهش تلفات شركت ها

  • نظارت بر نحوه ي اجراي پروژه ها

  • پيگيري ايجاد منابع مالي جديد

  • توسعه تعاملات درون سازماني و بين شركتي به منظور هم افزايي علمي و ارتقاء سازماني

  • استفاده از ظرفيت هاي مشاوره اي و پيمانكاري به منظور بررسي نحوه اجراء و تعيين ميزان اثربخشي آنها

  • تعيين نقاط قوت و راهكارهاي بهبود و تبادل تجارب موفق شركت ها در خصوص راهكارهاي كاهش تلفات


با تلاش كليه دست اندركاران ، عليرغم محدوديت منابع مالي ، ميزان كاهش تلفات سال 1389 به بيش از 1% پيش بيني شده است .


ساير اقدامات كلي در سطح معاونت هماهنگي توزيع


  • اجراي پروژه كاهش پيك و ارزيابي آن با به كارگيري سه مجري طرح در هر شركت و توانير و كسب موفقيت در كاهش حداقل 1800 مگاوات از پيك تابستان سال 88

  • انجام موفقيت آميز ارزيابي عملكرد سال 87 شركت هاي توزيع با همكاري كليه شركت هاي توزيع با حضور 240 نفر ارزياب و تجزيه و تحليل نتايج اوليه و اعلام به شركت ها جهت انتقال تجارب و تعريف پروژه‌هاي بهبود

  • با انتقال دبيرخانه كاهش تلفات به معاونت هماهنگي توزيع و پيگيري اقدامات قبلي و استمرار آن اميد مي‌رود عليرغم محدوديت هاي شديد نقدينگي در سال 88 حدود 5/1 درصد از تلفات بخش توزيع كاسته شود.


برقدار کردن چاه هاي کشاورزي


چاه هاي کشاورزي ديزلي براي استحصال آب از نيروي سوخت هاي فسيلي (گازوئيل) استفاده مي کنند که اينگونه سوخت ها علاوه بر اثرات زيان بار زيست محيطي ، قيمت بالايي نسبت به سوخت گاز دارند . در حالي که ارزش حرارتي يک ليتر گازوئيل تقريباً معادل يک متر مکعب گاز است، در صورتي که چاه هاي کشاورزي برق دار شوند علاوه بر کاهش آلودگي زياد زيست محيطي باعث صرفه جويي قابل ملاحظه اي در اقتصاد ملي از جهت اختلاف قيمت جهاني گاز با گازوئيل خواهد شد . کشور ايران داراي مخازن عظيم گاز است در صورتي که چاه هاي کشاورزي برقدار شوند ، حجم عظيمي از سوخت هاي فسيلي (گازوئيل) در کشور صرفه جويي مي شود که قابل صدور خواهد بود يا حداقل باعث کاهش واردات اين محصول مي گردد . عمده ترين دلايل و مزيت هاي برقي کردن چاه هاي کشاورزي به شرح زير است :

1 – کنترل دقيق و مناسب ميزان برداشت آب از سفره هاي زيرزميني که اين امکان در مورد چاه هاي کشاورزي ديزلي براي شرکت هاي آب منطقه اي به دليل استفاده از وجود کنتورهاي حجمي وجود ندارد .

2 – کاهش قابل ملاحظه هزينه هاي کشاورزي

3 – سهولت بسيار زياد بهره برداري از پمپ هاي برقي نسبت به ديزلي

4 – صرفه جويي قابل ملاحظه در اقتصاد ملي از محل عدم مصرف سوخت فسيلي (گازوئيل)

5 – کاهش قابل ملاحظه آلودگي هاي زيست محيطي و ...

برق رساني به چاه هاي کشاورزي تقريباً از سال 1378 سرعت گرفته است وقبل از آن تعداد چاه هاي برقدار محدود بوده است . در ابتداي پيروزي انقلاب اسلامي تنها حدود 2 هزار حلقه چاه کشاورزي برق دار در کشور وجود داشت و پس از پيروزي انقلاب تاکنون سالانه به طور متوسط حدود 4 هزار حلقه چاه کشاورزي برق دار شده است به طوري که تا پايان سال 1388 رقمي بالغ بر 143 هزار مشترک برقي چاه کشاورزي وجود دارد که معادل 16209 ميليون کيلووات ساعت برق مصرف مي کند .

با برقدار کردن چاه هاي کشاورزي طي برنامه هاي سوم و چهارم توسعه ، ميزان صرفه جويي در مصرف گازوئيل به حدود 5872 ميليون ليتر رسيد که صرفه جويي ارزي حدود 2936 ميليون دلار را بدنبال داشت .

حجم برداشت آب چاهاي کشاورزي از سفره هاي آب زيرزميني سالانه بالغ بر 9/44 ميليارد متر مکعب معادل 6/89 درصد کل برداشت از سفره هاي آب زيرزميني کشور است ، قابل ذکر است که سهم برداشت از چاه هاي آب شرب تقريباً کمتر از 7 درصد کل چاه ها است .

نرخ پايين تعرفه کشاورزي (که کمتر از ده درصد متوسط فروش کشور است و حدود 5/2 درصد قيمت تمام شده مصوب انرژي برق مندرج در ج ء 3 بند "ب" تبصره 11 قانون بودجه سال 1386 مي باشد.) باعث شده است كه به هيچ وجه انرژي برق و به خصوص آب بهينه مصرف نشود وادامه روند موجود باعث به وجود آمدن فاجعه جبران ناپذيري در کشور خواهد شد.

بر اساس آخرين آمار رسمي ، بيش از 347 هزار حلقه چاه کشاورزي بدون برق درکشور وجود دارد که برق رساني به اين تعداد چاه کشاورزي در کوتاه مدت ناممکن است واغلب مقرون به صرفه نيست .

از طرفي به دليل برق رساني هاي بيش از حد سال هاي اخير بدون انجام سرمايه گذاري مناسب در آن ها ، توان فني شرکت توانير محدود شده است ، لذا به هيچ وجه پاسخگوي اين نياز عظيم نيست . بنابراين با توجه به محدوديت هاي ذکر شده همه ساله بر اساس ميزان اعتبار و محدوديت هاي شبکه ، تعدادي سهميه براي برق رساني به چاه هاي کشاورزي در کشور تعيين و به شرکت هاي برق منطقه اي ابلاغ مي شود .

شبکه هاي توزيع


انرژي الکتريکي در سطوح فشار متوسط و فشار ضعيف توزيع مي گردد که وضعيت هر يک تا پايان سال 1388 به شرح زير مي باشد :

شبکه فشار متوسط


به طور معمول شبکه فشار متوسط داراي ولتاژ 20 کيلوولت مي باشد و در بعضي نقاط کشور از شبکه هاي 33 و 11 کيلوولت هم براي توزيع برق استفاده مي شود . خطوط فشار متوسط ، انرژي الکتريکي را از پست هاي فوق توزيع انتقال مي دهند و همچنين شبکه هاي فشار متوسط برق مورد نياز مشترکين سنگين و پر مصرف نظير کارخانه ها ، مراکز کشاورزي ، خدماتي و ... را به طور مستقيم تأمين مي نمايند .

تلاش درست اندرکاران شبکه هاي توزيع بر آن است که براي کاهش تلفات و خاموشي ها و تأمين برق مطمئن و با کيفيت و جلب رضامندي مشترکان برق ، از روش هاي نوين علمي و عملي بهره گيري کنند ،به طوري که در سال 1388 شبکه هاي فشار متوسط توسعه پيدا کرد و به موازات آن اقدامات لازم براي بهينه سازي آن ها به عمل آمد .

طول شبکه هاي فشار متوسط کشور با رشد 1/3 درصد نسبت به سال قبل به 351 هزار کيلومتر رسيد . نمودار (46) نشان دهنده روند طول خطوط فشار متوسط هوايي و زميني مي باشد .

خطوط فشار ضعيف


برق مصرف کنندگان عادي بوسيله خطوط فشار ضعيف تأمين مي شود . اين خطوط آخرين قسمت از زنجيره گسترده و پيوسته برق رساني کشور است که برق را به مصرف کنندگان نهايي مي رساند . خطوط فشار ضعيف کشور داراي ولتاژ 380 ولت سه فاز و 220 ولت تک فاز و فرکانس 50 هرتز مي باشد . اين شبکه بيشتر داراي خطوط هوايي است . به جز در بعضي از مناطق شهرهاي بزرگ که داراي مشکلاتي از قبيل حريم خطوط ، تراکم بافت شهري و ساير محدوديت ها هستند که از شبکه زميني استفاده شده است .

در سال 1388 طول خطوط فشار ضعيف با رشد 4 درصد نسبت به سال قبل به 288 هزار کيلومتر رسيد . نمودار (47) و جدول (37) شرح تفصيلي گسترش خطوط فشار ضعيف را نشان مي دهند .

پست هاي توزيع


تبديل ولتاژ فشار متوسط به فشار ضعيف جهت استفاده مصرف کنندگان بخش هاي خانگي و مشترکان کم مصرف به وسيله پست هاي توزيع انجام مي شود . پست هاي توزيع در شبکه به دو صورت زميني (نصب در محوطه سرپوشيده) و هوايي (نصب در هواي آزاد و بر بالاي پايه ها) مي باشد . پست هاي زميني به محدوده داخل شهرها و در جاهايي که مشترکين با مصارفٍ سنگين وجود دارند اختصاص دارد و ويژگي آنها ظرفيت بالاتر نسبت به پست هاي هوايي و قابليت مانور روي شبکه از طريق تجهيزات نصب شده در کنار آنها مي باشد . نمودارهاي (48) و (49) روند توسعه پست هاي توزيع را نشان مي دهد .

يکي از محدوديت هاي پست هاي زميني در شهرهاي بزرگ و نقاطي که زمين قيمت بالايي دارد ، پيدا کردن محل مناسب براي احداث پست هاي زميني است که با طراحي پست هاي کمپکت سعي در کاهش فضاي مورد نياز و رفع اين محدوديت گرديده است .

با افزايش تعداد و متوسط مصرف مشترکين ، تعداد پست هاي توزيع اعم از پست هاي زميني و هوايي نيز افزايش يافته است به نحوي که در پايان سال 88 تعداد و ظرفيت پست هاي زميني به ترتيب به 28496 دستگاه و 21290 مگاولت آمپر رسيد . همچنين متوسط ظرفيت هر يک از پستهاي زميني 747 کيلوولت آمپر بود . در ضمن تعداد و ظرفيت ترانسفورماتورهاي هوايي نصب شده نيز به ترتيب 417025 دستگاه و 60592 مگاولت آمپر بالغ گرديد که متوسط ظرفيت هر پست هوايي بالغ بر 145 کيلوولت آمپر مي باشد . رشد تعداد و ظرفيت ترانسفورماتورهاي توزيع نسبت به سال قبل به ترتيب 6/6 و3/6 درصد بوده است . نکته اي که در طراحي شبکه هاي توزيع به عنوان يک شاخص توسعه اي به آن توجه مي گردد ، ظرفيت نصب شده ترانسفورماتورها به ازاي هر مشترک است که اين شاخص در پايان سال 88 حدود کيلوولت آمپر بود.

لوازم اندازه گيري و کنترل


به منظور سنجش توان و انرژي الکتريکي (اکتيو و راکتيو) از کنتورهايي استفاده مي شود که طبق قرارداد در محل تحويل برق به مشترک نصب مي گردد (محل اتصال تأسيسات شرکت توزيع برق به تجهيزات مشترک) و در اختيار شرکت توزيع برق قرار دارد و محل آن توسط اين شرکت تعيين مي شود . از آنجايي که اساسي ترين اهرم براي انجام مديريت بار و اصلاح الگوي مصرف در مقياس کلان ، استفاده از تعرفه هاي مناسب بوده و هزينه تأمين برق در طول ساعات متفاوت روز تغيير مي کند ، تعرفه زمان مصرف و تعرفه هاي سطح مصرف مي تواند کمک شاياني به کنترل بار نمايد. با توجه به اين موضوع در سال هاي اخير با به کارگيري لوازم اندازه گيري چند تعرفه ديجيتالي و جايگزيني آن با کنتورهاي مکانيکي فعاليت هايي در جهت نظارت بهتر بر مشترکين آغاز شده است . از مزاياي مهم استفاده از کنتورهاي ديجيتالي ثبت ذخيره اطلاعات مختلف در دستگاه (همانند ولتاژ و جريان) و قابليت انتقال آن به شرکت ، عدم امکان دسترسي غيرمجاز به داخل کنتور و امکان قرائت کنتور از راه دور بدون حضور مأمور مي باشد . از سوي ديگر براي اعمال مديريت بر مصرف مشترکان در محدوده قرارداد از فيوز و ساعت فرمان به عنوان لوازم جانبي کنتور اندازه گيري استفاده مي شود .


انرژي تأمين نشده


در سال 88 کل خاموشي ها ( اعم از خاموشي بي برنامه و با برنامه ) در بخش توزيع مگاوات ساعت گزارش شده است . نمودار(50) نرخ خاموشي شبکه توزيع را طي 10 سال گذشته نشان مي دهد .

ساخت داخل تجهيزات شبکه توزيع


تکنولوژي جديد تجهيزات مورد نياز بخش توزيع در قياس با بخش هاي انتقال و توليد ساده تر و به همين مناسبت از منظر بخش خصوصي مطلوب تر و پرجاذبه تر است و شايد يکي از دلايل عمده دسترسي به سطح خود کفايي دراين بخش نيز همين امر باشد .

شرکت هاي فعال در توليد تجهيزات موردنياز بخش توزيع بسيار زياد و عمداً فعاليت هاي مرتبط با اين بخش که به سطح خود کفايي رسيده است به شرح زير مي باشد:

ترانسفوماتور هاي توزيع ، کنتور برق تک فاز و سه فاز ، تابلوهاي برق فشار ضعيف و فشار متوسط ، انواع کابل، خازن فشار ضعيف ، ترانسفورماتورهاي اندازه گيري ، انواع مقره هاي خطوط توزيع ، لامپ هاي کم مصرف ، ديژنگتور و سکسيونر : سيم آلومينيومي مغز فولادي و ...

برق‌رساني به روستاها


در راستاي اهداف انقلاب اسلامي و در جهت رفع محروميت از اقشار زحمتكش روستايي و برقراري عدالت اجتماعي و ايجاد زمينه‌هاي لازم براي توسعه‌ي اقتصادي، اجتماعي و سياسي در روستاها و جلوگيري از مهاجرت روستانشينان به شهرها در سال 1388 نيز همچون سال‌هاي گذشته كار برق‌رساني به باقيمانده روستاهاي كشور كه اكثراً در نقاط دورافتاده و صعب‌العبور قرار دارند به رغم حذف بودجه‌ي لازم از منابع عمومي از محل منابع مالي داخلي توانير تأمين و با جديت دنبال شد تا انرژي الكتريكي مورد نياز در دسترس شمار بيشتري از ساكنان روستاهاي كشور قرار گيرد.

در طرح برق‌رساني به روستاها، در تمام مدت اجرا ، جمعيت ساكن در روستا يكي از اولويت‌هاي بسيار مهم بوده است. در سال 1388 تعداد 1027 روستاي جديد با 23316 خانوار و صرف هزينه‌يي بالغ بر 1027 ميليارد ريال به جمع روستاهاي برق‌دار كشور پيوستند و به اين ترتيب تا پايان سال 1388 تعداد روستاهاي برق‌رساني شده به 52815 روستا رسيد كه 100 درصد روستاهاي بالاي 20 خانوار و 5/80 درصد روستاهاي زير 20 خانوار را شامل مي شوند .

برپايه‌ي نتايج سرشماري عمومي مركز آمار ايران در سال 1385، تمامي روستاهاي با بيش از 20 خانوار كشور از نعمت برق بهره‌مند شده‌اند . ضمناً به لحاظ رشد جمعيت روستاهاي كم‌تر از 20 خانوار طي سال‌هاي گذشته ، تعدادي از آن‌ها به روستاهاي بيش از 20 خانوار تبديل شده اند. متذكر مي گردد كه در سال 1388 برقدار كردن كليه روستاهاي بالاي 20 خانوار كشور جشن گرفته شد .

خوشبختانه بعد از پيروزي انقلاب، صنعت برق در بخش روستايي تاكنون فعاليت‌هاي گسترده‌يي انجام داده است به طوري كه در پايان سال 1388 تعداد روستاهاي برق‌دار شده نسبت به سال 1357 ، 12 برابر، طول خطوط فشار متوسط روستايي 3/25 برابر و طول خطوط فشار ضعيف روستايي 8 برابر شده است (نمودار53).

بايد در نظر داشت كه برق رساني به تعداد نسبتاً زيادي از روستاهاي بي‌برق با كم‌تر از 20 خانوار به علت پراكندگي و دوري از شبكه‌ي سراسري برق، به صرفه نبوده كه استفاده از فناوري‌هاي جديد در تأمين نيازهاي اين قبيل از روستاها را يك ضرورت اجتناب‌ناپذير مي‌سازد