شرکت سهامی مدیریت تولید، انتقال و توزیع نیروی برق ایران
عملکرد سالیانه > تراز تولید و مصرف انرژی الکتریکی

تراز توليد و مصرف انرژي الکتريکي


در سال 1388 مصرف انرژي الکتريکي بالغ بر 167527 ميليون کيلووات ساعت بود که نسبت به سال 1387 رشد 8/3 درصد را نشان مي دهد . دست اندرکاران صنعت برق با اتکا به مجموعه سياست ها و اقداماتي که بين عرضه و تقاضاي برق تعادل ايجاد کند ، تحت عنوان مديريت عرضه و تقاضاي انرژي الکتريکي ، موفق شده اند رشد شتابان مصرف برق را تا حد زيادي مهار نمايند و در عين حال کمبودي براي مصرف کنندگان برق حاصل نگردد ، بلکه مصارف بصورت بهينه در آيد و بنابراين تمام تلاش مسئولين توليد برق بر تأمين برق مطمئن و اقتصادي معطوف گرديده است .

انرژي الکتريکي را نمي توان ذخيره کرد و بايستي همزمان با توليد به مصرف برسد ، از اين رو مديريت توليد ، براي تأمين انرژي الکتريکي اقتصادي با محدوديت ويژه روبرو است و فقط بايستي مديريت در سمت و سوي مصرف يا مديريت تقاضا ، صورت پذيرد که در اين زمينه دو عامل مطرح مي شود ، يکي مصرف کردن به اندازه واقعي و بهينه و دوم حتي الامکان انتقال مصارف از ساعات اوج مصرف به ساير ساعات شبانه روز که عامل اول کاهش مصرف و عامل دوم ، کاهش پيک شبکه را به دنبال خواهد داشت . نيل به اين اهداف با اشاعه فرهنگ بهينه مصرف برق به ويژه از طريق وسايل ارتباط جمعي تا حدود زيادي امکان پذير است . نمودار (54)تراز توليد و مصرف برق در بخش هاي مختلف مصرف در سال 1388 را نشان مي دهد .

يکي از راه هاي ثابت نگهداشتن خروجي نيروگاه هاي بزرگ بخاري و رسيدن آن ها به راندمان بهينه ، استفاده از نيروگاه هاي تلمبه ذخيره اي است که در زمان غير پيک ، آّب از مخزن پايين به مخزن بالا به وسيله ي انرژي الکتريکي پمپاژ مي شود و در زمان پيک ، آب از مخزن بالايي به مخزن پاييني فرستاده مي شود و از تبديل انرژي پتانسيل حاصله به انرژي الکتريکي ، در زمان پيک که به برق بيشتري نياز مي باشد ، برق مصرف کنندگان تأمين مي شود و از اين طريق ضريب بار شبکه نيز بهبود مي يابد .

مديريت مصرف برق


اقدامات دفاتر مديريت مصرف حوزه شركت هاي برق منطقه اي به شرح زير مي باشد :

(ضمناً در مورد مديريت مصرف اقداماتي نيز در شركت هاي توزيع انجام مي شود كه چگونگي آن ها در بخش توزيع آورده شده است .)

- فعاليت هاي فرهنگي و آگاه سازي
- مطالعات بار و الگوي مصرف
- پتانسيل سنجي و اولويت بندي راهكارها
- اجراي برنامه مديريت مصرف
- پي گيري فعاليت هاي اجرايي
موارد فوق در شركت هاي برق منطقه اي به صورت زير دسته بندي مي شود :
  • فعاليت هاي مطالعاتي

  • فعاليت هاي اجرايي

  • تحليل نتايج و ارائه گزارش


فعاليت هاي فوق الذكر در قالب كوتاه مدت ( 1 الي 2 سال ) و ميان مدت (3 الي 5 سال ) انجام مي گردد .

فعاليت هاي مطالعاتي مديريت مصرف


  • الف – پايش و برآورد وضعيت پيك بار سال هاي گذشته و آينده شركت به صورت غيرهمزمان و همزمان با پيك شبكه سراسري كه شامل ميزان و زمان وقوع پيك مي باشد .
  • ب – استخراج اطلاعات بار ساعت به ساعت هركدام از صنايع و مشتركين بزرگ منطقه ، تعيين پروفيل بار ، منحني بار ، سهم بار صنايع در پيك ، پايش وضعيت بار مشتركين و متقاضيان در سال هاي آينده ، وضعيت بارگيري از بخش هاي مختلف هريك از صنايع و مطالعه چگونگي همزماني آن ها با يكديگر كه در انجام اين مطالعات انواع صنايع و محدوده تقاضاي برق هر صنعت در نظر گرفته مي شود .
  • ج – بررسي پتانسيل هاي صرفه جويي در پيك بار و مصرف انرژي صنايع به تفكيك كه شامل فعاليت هايي از جمله بررسي راهكارهاي مناسب تعطيلات و تعميرات ساليانه ، مميزي انرژي و نظاير آن ها مي باشد .
  • د – بررسي پتانسيل استفاده از ديزل ژنراتورهاي موجود در صنايع با در نظر گرفتن محدوديت هاي فني و اقتصادي
  • ه– بررسي راهكارهاي مناسب جهت استفاده از سيستم هاي توليد همزمان برق و گرما و انرژي هاي تجديدپذير با انجام مطالعات فني و اقتصادي
  • و – بررسي پتانسيل هاي صرفه جويي از طريق اجراي راهكارهاي مناسب در جهت كاهش تلفات انتقال و فوق توزيع
  • ز- بررسي ميزان تأثير استفاده از سيستم هاي هوشمند براي كاهش مصرف انرژي در پست ها و صنايع منطقه

فعاليت هاي اجرايي


  • الف – همكاري نزديك تر با صنايع منطقه و برگزاري جلسات مستمر با مسئولين انرژي صنايع و پايش اجراي تصميمات اتخاذ شده با صنايع .

  • ب- ارائه برنامه زمان بندي مناسب به صنايع در خصوص طرح تعطيلات و تعميرات ساليانه و دقت و پيگيري درانجام توافقنامه ها. اجراي برنامه ي تعطيلات سالانه صنايع در سال 1388 از 15 تير لغايت 15 شهريور كه بر اثر آن 739 مگاوات در روز 16/5/88 و 421 مگاوات در روز پيك (31/5/88) كاهش غير همزمان نياز مصرف شبكه سراسري را به همراه داشته است .

  • ج – تهيه يا طراحي و نصب نرم افزار و سخت افزارهاي مناسب جهت استخراج و ذخيره سازي اطلاعات بار ساعت به ساعت صنايع محدوده ي شركت در ستاد برق منطقه اي و در صورت نياز برنامه ريزي براي تعويض لوازم اندازه گيري جهت پايش دقيق تر مصرف صنايع

  • د – ترغيب صنايع جهت اجراي نتايج و توصيه هاي مطالعات مميزي انرژي .

  • هر– تلاش و همكاري جهت رفع موانع به كارگيري ديزل ژنراتورهاي موجود صنايع بزرگ منطقه و در صورت امكان همكاري در ايجاد تسهيلات براي تأمين سوخت ، بهره برداري و سنكرون نمودن آن با شبكه .

  • و – برگزاري جلسات و سمينارهاي آموزشي براي مديران انرژي و كاركنان صنايع بزرگ منطقه


گزارش هاي دوره اي و مستمر مديريت مصرف شركت هاي برق منطقه اي در خصوص اعلام وضعيت فعاليت ها


  • الف – طرح ها و مطالعات تحقيقاتي و ارائه نتايج آن ها

  • ب – بررسي وضعيت صنايع به تفكيك نوع صنعت ، وضعيت موجود ، پتانسيل هاي صرفه جويي و اقدامات انجام شده .

  • ج – وضعيت موجود پست هاي فوق توزيع ، انتقال و نيروگاه هاي منطقه ، از نظر مصرف داخلي و پتانسيل هاي صرفه جويي و بهبود و اقدامات انجام شده .

  • د – گزارش نتايج اقدامات انجام شده در كليه ي صنايع منطقه ، پست ها و نيروگاه هاي منطقه در زمينه ي كاهش ميزان مصرف انرژي و پيك بار و مقايسه ي آن با سال هاي گذشته .

  • ه – چشم انداز آينده و ارائه پيشنهادها براي فعاليت هاي آتي .


مصارف انرژي الكتريكي در بخش‌هاي مختلف


در اكثر كشورهاي جهان ، مصرف‌كنندگان انرژي الكتريكي به 6 بخش خانگي، عمومي، ساير مصارف، صنعتي، كشاورزي و روشنايي معابر تقسيم‌بندي مي‌شوند. در پايان سال 1388 تعداد مشتركين و مصرف انرژي الكتريكي به ترتيب 24191 هزار مشترك و 167527 ميليون كيلووات ساعت بوده است كه نسبت به سال قبل به ترتيب 4/6 و 8/3 درصد رشد داشته‌اند که در مقايسه با سال قبل ملاحظه مي شود علي رغم افزايش تعداد مشترکين، مصرف انرژي کاهش داشته است که مي توان گفت نتيجه اقدامات فرهنگي و مديريت مصرف بوده است. در ادامه به ميزان مصرف انرژي الكتريكي و تعداد مشتركين و سهم هر يك در سال 1388 اشاره مي‌شود.

بخش خانگي


مصارف انرژي الكتريكي در اين بخش عمدتاً جهت روشنايي و به‌كار اندازي لوازم الكتريكي خانگي و دستگاه‌هاي خنك‌كننده مي‌باشد. در سال 1388 سهم مصرف انرژي اين بخش با 2/33 درصد بيش‌ترين سهم را نسبت به ساير بخش‌ها داشته است. تعداد مشتركين و مصرف انرژي خانگي به ترتيب 19844 هزار مشترك و 55630 ميليون كيلووات ساعت بوده است كه نسبت به سال قبل به ترتيب از رشدي معادل 0/6 و 2/5 درصد برخوردار بوده است. متوسط مصرف انرژي هر مشترك در اين سال 2803 كيلووات ساعت بوده كه نسبت به سال 1387 معادل 8/0 درصد كاهش داشته است. (نمودار58).

بخش عمومي


شامل مصرف كنندگان : ادارات دولتي ، مجلس ، قوه ي قضاييه ، مصارف اشتراكي واحدهاي مسكوني و غير مسكوني ، ارتش ، آرامگاه ها ، گورستان ها ، مراكز فرهنگي ، مراكز آموزشي ، حسينيه ها ، مساجد ، مراكز ورزشي ، بهزيستي ، مراكز نگهداري جانبازان و معلولان و سالمندان ، گرمابه ها ، سردخانه ها ، پمپاژ و تصفيه خانه هاي آب مشروب شهري و روستايي ، شبكه هاي فاضلاب ، نانوايي ها و ... مي باشد .

در سال 1388 تعداد مشتركين در اين بخش با رشدي معادل 2/11 درصد نسبت به سال قبل به رقم 952 هزار مشترك و مصرف انرژي الكتريكي با 8/6 درصد رشد به رقم 21827 ميليون كيلووات ساعت رسيد. در اين سال متوسط برق مصرفي هر مشترك 22926 كيلووات ساعت بوده كه نسبت به سال قبل معادل 9/3 درصد كاهش داشته است. سهم مصرف انرژي الكتريكي اين بخش حدود 0/13 درصد از كل مصرف بوده است . (نمودار58).

بخش كشاورزي


تعداد مشتركين بخش كشاورزي با رشدي معادل 1/16 درصد نسبت به سال قبل به رقم 202 هزار مشترك و مصرف انرژي الكتريكي با رشدي معادل 1/1 درصد به 21411 ميليون كيلووات ساعت رسيد. در سال 1388 متوسط مصرف هر مشترك در بخش كشاورزي 106040 هزار كيلووات ساعت بوده كه نسبت به سال قبل حدود 7/12 درصد كاهش داشته كه اين كاهش عمدتاً به علت افزايش نزولات جوي بوده است. سهم مصرف انرژي اين بخش معادل 8/12 درصد از كل مصرف بوده است (نمودار58).

بخش صنعتي


تعداد مشتركين بخش صنعتي نسبت به سال قبل با كاهش معادل 4/2 درصد به 161 هزار مشترك و مصرف انرژي نيز با رشدي معادل 6/3 درصد به 53970 ميليون كيلووات ساعت بالغ گرديد. متوسط مصرف هر مشترك 334431 هزار كيلووات ساعت بوده كه حدود 2/6 درصد رشد را نشان مي‌دهد. سهم مصرف اين بخش 2/32 درصد از كل مصرف بوده است (نمودار58).

بخش ساير مصارف


شامل : مغازه ها ، شركت ها و ... مي باشد .

در سال 1388 تعداد مشتركان اين بخش با رشدي معادل 2/7 درصد نسبت به سال قبل به رقم 3031 هزارمشترك و مصرف انرژي الكتريكي نيز با رشدي معادل 5/2 درصد به رقم 11015 ميليون كيلووات ساعت بالغ گرديد. متوسط مصرف هر مشترك 3634 كيلووات ساعت بوده كه 3/4 درصد نسبت به سال 1387 كاهش داشته است. سهم مصرف اين بخش نيز حدود 6/6 درصد از كل مصرف بوده است. بخش ساير مصارف عمدتاً مربوط به مشتركين تجاري مي‌باشد (نمودار58).

روشنايي معابر


روشنايي معابر جهت ايجاد امنيت و رفاه براي شهروندان مي‌باشد كه هم‌زمان با اوج مصرف شبكه از اول غروب تا طلوع خورشيد برقرار مي‌باشد. به عبارت ديگر كاهش اثر آن بر اوج مصرف از طريق جابه‌جايي مصرف مقدور نيست و تنها از طريق افزايش بازدهي لامپ‌هاي روشنايي، رعايت استانداردهاي نورپردازي معابر مي‌توان در مصرف انرژي اين بخش صرفه‌جويي كرد.

در سال 1388 مصرف برق روشنايي معابر به رقم 3674 ميليون كيلووات ساعت رسيد كه به علت خاموش كردن لامپ هاي اضافي و استفاده از لامپ هاي كم مصرف ، نسبت به سال قبل 2/10 درصد کاهش يافته است. يكي از معضلات صنعت برق در سال‌هاي اخير استفاده غيرمجاز از شبكه‌ي برق بوده كه اكثر اوقات نيز از وسايل الكتريكي پرمصرف استفاده كرده و علاوه بر سرقت به شبكه‌ي برق‌رساني نيز آسيب‌هاي جدي وارد مي‌كنند که خوشبختانه با جمع آوري بخشي از انشعابات غير مجاز شاهد رشد منفي در مصرف برق در اين بخش مي باشيم. لازم به ذكر است بخشي از تلفات در شبكه‌ي توزيع برق مربوط به انشعابات غيرمجاز مي‌باشد كه مي‌بايست به عنوان يك پديده‌ي نامطلوب با وضع قوانين لازم با آن برخور جدي شود. (نمودار59) تلفات شبكه‌ي برق را نشان مي‌دهد..

تراز بار و انرژي


در سال 1388 حداكثر قدرت توليد شده هم‌زمان و هم‌روز 37580 مگاوات بوده كه 33785 مگاوات آن توسط نيروگاه‌هاي وزارت نيرو و 3795 مگاوات توسط نيروگاه‌هاي غيروزارت نيرو توليد شده است. در همين سال حداكثر قدرت ارسال شده و دريافت شده از كشورهاي همسايه به ترتيب 1041 و 515 مگاوات بوده است. به اين ترتيب كل قدرت تزريقي به شبكه‌ي سراسري برق اعم از توليد نيروگاه‌ها و واردات از كشورهاي همسايه به 37054 مگاوات بالغ گرديد و اين معادل حداكثر نياز مصرف اصلاح شده هم‌زمان كشور بوده و هم‌چنين حداكثر بار تأمين شده هم‌زمان با حداكثر نياز مصرف نيز 37878 مگاوات بوده است.

در اين سال حداكثر نياز مصرف اصلاح شده 6/0 درصد و حداكثر نياز مصرف 7/1 درصد رشد داشته‌اند . در سال 1388 توليد ناويژه نيروگاه‌هاي كشور اعم از وزارت نيرو و غيروزارت نيرو معادل 221318 ميليون كيلووات ساعت بوده است. توليد ويژه با كسر مصارف داخلي نيروگاه‌ها به ميزان 8465 ميليون كيلووات ساعت از توليد ناويژه معادل 212853 ميليون كيلووات ساعت و ميزان واردات و صادرات انرژي الكتريكي به ترتيب 2068 و 6152 ميليون كيلووات ساعت بوده است. حداكثر انرژي مورد نياز روزانه 793 ميليون كيلووات ساعت بوده است .

ضريب بار توليدي و بهره‌برداري از نيروگاه‌ها در سال 1388 به ترتيب 0/67 و 9/50 درصد بوده است. تلفات انرژي در شبكه‌ي انتقال و فوق توزيع 06/4 درصد و در شبكه‌ي توزيع 05/16 درصد و كل تلفات شبكه‌ي برق كشور 04/17 درصد بوده است. (نمودار59).(نمودار60( روند رشد ساليانه قدرت توليدي، قدرت تامين شده و نياز مصرف اصلاحي را نشان مي دهد.